ملا محمد مهدى بن على نقى شريف

74

زاد المسافرين ( فارسى )

اما فرق ميان انواع ذات الجنب و ذات الصدر و ذات الريه به چند چيز است : اول : كيفيت وجع كه در ذات الجنب و ذات الصدر ، وجع از عالم اين است كه گويا در عضو ، چيزى مثل جوالدوز و سوزن فرومىرود و در ذات الريه از عالم اين است كه گويا چيز سنگينى بر سينه گذاشته‌اند . و فرق ديگر اين است كه ؛ در ذات الجنب و ذات الصدر بىخوابى هست و در ذات الريه خواب بردن زياد و از علامات خاصه ذات الريه سرخى بسيار شديد است به قدر يك درهم بزرگ در گونه‌ها چنان‌كه گويا گونه‌ها را با رنگ سرخى رنگ كرده‌اند ، و اين در ذات الجنب نمىشود . علاج : شيخ الرئيس مىگويد كه علاج ذات الريه جارى مجراى علاج ذات الجنب است ؛ مگر اينكه ضمادات ذات الريه بايد اقوى باشد و اهتمام در تنقيهء شش از نفث بيشتر بايد كرد . و بالجمله ، معالجهء هريك از دموى و صفراوى و بلغمى را به نهجى كه در ذات الجنب مذكور شد به عمل آورند و در ذات الريه ، ابتدا صندل سرخ و آرد جو و آب برگ خرفه و قليلى روغن بنفشه بادام و اگر نباشد ، روغن بادام ضماد نمايند و بعد از [ روز ] چهارم ، آرد جو ، گل بنفشه ، خطمى ، روغن بادام ، موم كافورى و اگر كتيرا اضافه نمايند ، شايد و بعد از [ روز ] ششم ، اكليل الملك ، تخم خطمى ، آرد باقلا ، بابونه با روغن بادام . شيخ الرئيس پيه مرغ خانگى و پيه اردك در ضمادات ذات الجنب و ذات الريه بعد از [ روز ] هفتم تجويز كرده و ساير معالجات از دوا و غذا و فصد به نهجى است كه در اقسام ذات الجنب مذكور شد . و تشخيص اينكه ورم در كدام جانب شش است - كه فصد اول از جانب مخالف بكنند - به چند چيز مىشود :